Hồ Kandy Sri Lanka: Lịch Sử Kiri Muhuda & Trải Nghiệm Đi Thuyền

Nằm ngay cạnh Chùa Xá Lợi Răng Phật (Sri Dalada Maligawa) và khu Cung điện Hoàng gia cũ, Hồ Kandy tạo nên một khoảng không gian thoáng đãng hiếm có giữa lòng thành phố miền núi vốn khá đông đúc và nhiều dốc quanh co. Mặt hồ phẳng lặng rợp bóng những hàng cây cổ thụ xanh mát khiến nhiều du khách thoạt nhìn dễ nhầm tưởng đây là một thắng cảnh tự nhiên.

Trên thực tế, Kandy Lake là một hồ nước nhân tạo được khởi công xây dựng vào năm 1807 dưới triều vua Sri Wickrama Rajasinha – vị quân chủ cuối cùng của Vương quốc Kandy trước khi thực dân Anh tiếp quản quyền cai trị vào năm 1815.

Theo tiếng bản địa Sinhala, hồ được gọi là Kiri Muhuda, dịch nghĩa là “Sea of Milk” (Biển Sữa). Hồ tiếp giáp trực tiếp với Chùa Răng Phật, Cung điện Hoàng gia và tu viện Malwatte Maha Vihara ở bờ đối diện, đóng vai trò như một khoảng đệm mặt nước kết nối các công trình lịch sử và tôn giáo quan trọng nhất của cố đô.

Câu trả lời là có, nếu bạn đã có mặt tại Kandy. Nhờ vị trí nằm ngay sát Chùa Răng Phật và khu Cung điện, bạn có thể kết hợp dạo hồ dễ dàng mà không tốn thêm bất kỳ thời gian hay chi phí di chuyển nào.

Tuy nhiên, bạn không nên kỳ vọng đây là một kỳ quan thiên nhiên hoang sơ biệt lập. Nếu như Pháo đài đá Sigiriya mang lại cảm giác chinh phục hơn 1.200 bậc thang ngoạn mục giữa trời mây, thì Hồ Kandy lại là điểm dừng chân nhẹ nhàng trong hành trình khám phá đô thị di sản. Trong danh sách các địa điểm du lịch Sri Lanka nổi tiếng, hồ nước này được yêu thích nhờ sự dung dị, gần gũi với đời sống thường nhật của người dân địa phương.

Khẳng định rõ ràng: Hồ Kandy là hồ nhân tạo hoàn toàn.

Trước khi hồ được hình thành, khu vực này vốn là một thung lũng trũng thấp với các thửa ruộng lúa nằm xen giữa khu cung điện và tu viện Malwatte. Dưới thời vua Sri Wickrama Rajasinha, nhà vua cho đắp đập ngăn dòng suối và mở rộng toàn bộ khu đồng trũng thành hồ nước lớn như ngày nay.

Tổng cục Du lịch Sri Lanka xác định năm 1807 là mốc khởi công xây dựng chính. Các hạng mục kè đá, tường bao và đường viền quanh hồ tiếp tục được hoàn thiện trong những năm kế tiếp.

Trải qua hàng nghìn năm lịch sử từ thời thành cổ Anuradhapura cho đến Polonnaruwa, Hồ Kandy chính là một trong những công trình xây dựng hoàng gia quy mô lớn cuối cùng mà một triều đại phong kiến bản địa Sri Lanka từng thực hiện trước khi vương quốc bị đặt dưới sự cai trị của thực dân Anh vào năm 1815.

Trong ngôn ngữ Sinhala, cụm từ Kiri Muhuda được dịch nghĩa là “Sea of Milk” (Biển Sữa).

Một số bài viết du lịch thường lãng mạn hóa tên gọi này gắn với các tích xưa tôn giáo. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu lịch sử địa phương chỉ ra rằng: trước khi đào hồ, vùng đất trũng này vốn đã có một đầm nước nhỏ mang tên Kiri Muhuda. Khi nhà vua cải tạo thành hồ lớn, địa danh quen thuộc cũ đơn giản là tiếp tục được người dân lưu giữ.

Sri Wickrama Rajasinha trị vì từ năm 1798 đến 1815, là vị vua cuối cùng của vương triều Nayakkar tại Kandy trước khi bị quân đội Anh bắt giữ và lưu đày sang Ấn Độ. Dưới thời ông, Hồ Kandy được tạo dựng để hoàn thiện quần thể kiến trúc và lễ nghi của hoàng gia.

Quần thể kiến trúc hoàng gia (Royal Complex) bao quanh Chùa Răng Phật và Hồ Kandy bao gồm:

• King’s Palace: Cung điện chính của nhà vua.
• Queen’s Palace (Meda Wasala): Nơi ở của hoàng hậu, ngày nay là Bảo tàng Quốc gia Kandy (National Museum of Kandy).
• Audience Hall (Magul Maduwa): Đại sảnh triều kiến bằng gỗ với hệ cột chạm khắc hoa văn Kandyan đặc trưng, nơi diễn ra các nghi lễ triều đình và cũng là nơi ký kết Hiệp ước Kandy năm 1815.
• Royal Boathouse: Bến thuyền ngự của hoàng tộc.
• Royal Summer House: Thủy tạ nghỉ mát giữa lòng hồ.

Theo sơ đồ của Sri Dalada Maligawa, Hồ Kandy án ngữ ở phía Nam, các đền thờ Natha–Pattini Devala ở phía Tây, còn lưng tựa vào rừng bảo tồn Udawatta Kele.

Nhìn từ bờ hồ ra giữa mặt nước, bạn sẽ thấy một hòn đảo nhỏ rợp bóng cây xanh mát cùng ngôi nhà thủy tạ (pavilion). Hòn đảo này mang tên bản địa là Diyathilaka Mandapaya.

Ngôi nhà trên đảo trước kia là Royal Summer House – nơi vua và hoàng tộc nghỉ ngơi, hóng gió mát giữa lòng hồ.

Sau năm 1815, người Anh tiếp quản hòn đảo và trưng dụng nơi này làm ammunition store (kho chứa đạn dược và thuốc súng) để phòng ngừa nguy cơ cháy nổ trong khu dân cư đô thị, đồng thời xây thêm bờ tường gạch bảo vệ quanh đảo.

Chuyện có đường hầm bí mật dưới đáy hồ nối từ đảo về tận cung điện chỉ là lời đồn dân gian truyền miệng của người dân bản địa, đến nay chưa có bất kỳ cuộc khai quật khảo cổ nào tìm thấy chứng cứ. Tuy nhiên, sự thay đổi công năng từ chốn nghỉ mát hoàng gia sang kho vũ khí thuộc địa đã tạo nên một câu chuyện lịch sử thú vị cho hòn đảo nhỏ giữa lòng hồ.

Nằm sát mép nước ngay phía trước Chùa Răng Phật là một tòa nhà cổ 2 tầng mang tên Ulpange. Theo Cục Khảo cổ học Sri Lanka, đây nguyên bản là Royal Bathing Pavilion (nhà tắm ngự uyển ven hồ) dành riêng cho các thành viên hoàng gia triều vua Sri Wickrama Rajasinha.

Sau khi người Anh chiếm đóng Kandy năm 1815, tòa nhà được cơi nới thêm tầng trên và từng có thời gian được sử dụng làm thư viện quân sự trước khi trở thành một di tích khảo cổ được bảo tồn nghiêm ngặt như ngày nay.

Sự hiện diện của Ulpange là minh chứng rõ nét cho thấy Hồ Kandy trước đây là một phần không gian sinh hoạt ngoài trời gắn bó mật thiết với hoàng gia, chứ không đơn thuần chỉ là công trình thoát nước hay cảnh quan.

Chạy dọc bờ hồ phía Bắc và bao quanh khu đền là bờ tường trắng uốn lượn mang tên Walakulu Bamma, thường được du khách quốc tế gọi là Cloud Wall (Tường Mây).

Dọc theo thân tường có hàng trăm hốc nhỏ hình tam giác dùng để đặt đèn dầu thắp sáng trong các dịp đại lễ Phật giáo, đặc biệt là lễ hội rước Xá Lợi Răng Phật (Esala Perahera). Bờ tường mây này không bao bọc kín toàn bộ 3,4 km vòng hồ vì dự án xây dựng bị dở dang khi vương quốc chấm dứt năm 1815. Dẫu vậy, những đoạn tường trắng soi bóng bên mặt nước xanh biếc đã trở thành nét nhận diện kiến trúc đặc trưng nhất của Kandy.

Để có trải nghiệm trọn vẹn nhất tại Kandy, bạn nên nhìn nhận Hồ Kandy và Chùa Xá Lợi Răng Phật như một tổng thể không thể tách rời.

Theo Quỹ Văn hóa Trung ương Sri Lanka (CCF), Chùa Răng Phật nằm ngay trong khuôn viên cung điện hoàng gia cũ và được bao bọc ở mặt phía Nam bởi chính bờ Hồ Kandy. Đứng từ bờ hồ đối diện nhìn sang, bạn sẽ thấy toàn bộ mái vàng Chùa Răng, các bức tường trắng Walakulu Bamma và đồi thông xanh phía sau hòa quyện hài hòa trên cùng một khung hình.

Ở bờ phía Nam đối diện trực tiếp qua mặt hồ với Chùa Răng là tu viện cổ Malwatte Maha Vihara. Cùng với sơn môn Asgiri, tu viện Malwatte thuộc hệ phái Siam Nikaya là cơ sở Phật giáo quan trọng bậc nhất, nơi các vị đại sư luân phiên trông nom và gìn giữ thánh tích Xá Lợi Răng Phật qua nhiều thế kỷ.

Mặt hồ nước rộng mở ở giữa vô tình trở thành một khoảng đệm thiên nhiên tĩnh lặng, ngăn cách giữa khu phố trung tâm nhộn nhịp bên bờ Bắc với không gian tu viện thanh tịnh bên bờ Nam.

Chu vi đường dạo quanh Hồ Kandy dài khoảng 3,2 đến 3,4 km tùy cách đo theo mép vỉa hè. Nếu đi bộ hết một vòng thong thả kết hợp chụp ảnh, bạn sẽ mất từ 45 đến 75 phút.

Tuy nhiên, theo quan sát thực tế của FIT TOUR, không phải đoạn đường nào ven hồ cũng tĩnh lặng như nhau. Bờ phía Nam tiếp giáp với trục đường giao thông chính nên vào các khung giờ cao điểm thường có khá nhiều xe buýt và tuk-tuk chạy qua kèm theo tiếng còi và khói xe. Sau khi tham quan hồ và viếng Chùa Răng, các đoàn khách của FIT TOUR thường đón chuyến tàu hỏa trà xanh để tiếp tục hành trình chiêm ngưỡng Cầu 9 Nhịp (Nine Arch Bridge) ở Ella giữa núi rừng thơ mộng.

Tại bờ phía Tây của hồ có dịch vụ thuyền máy nhỏ (small motor boat) đón khách du lịch ngắm cảnh với cầu tàu nhỏ ngay ven đường.

Ưu điểm khi đi thuyền: Khi ngồi thuyền ra giữa lòng hồ, bạn sẽ có góc nhìn thoáng đãng và bao quát hơn về phía Cung điện Hoàng gia, mái vàng Chùa Răng và các triền đồi xanh bao quanh thành phố mà không bị khuất tầm nhìn bởi cây cối hay xe cộ ven đường.

Một vài lưu ý thực tế: Thuyền máy chạy bằng động cơ xăng nên có tiếng ồn; thời gian chạy phụ thuộc vào từng chủ thuyền và điều kiện thời tiết (mưa dông sẽ tạm dừng). Nếu bạn đang muốn tối ưu chi phí du lịch Sri Lanka hoặc thích sự yên ả thì việc thong dong tản bộ ven bờ Bắc rợp bóng mát vẫn là lựa chọn thư thái hơn.

Một điểm cộng thú vị của Hồ Kandy là khả năng quan sát chim nước và động vật hoang dã đô thị (urban wildlife) thuận tiện ngay giữa lòng thành phố.

Cơ sở dữ liệu chim quốc tế eBird có ghi nhận sự xuất hiện của loài diệc đêm đầu đen (Black-crowned Night Heron) tại Kandy Lake; ngoài ra du khách có thể bắt gặp nhiều nhóm chim nước khác như các loài chim dạng cốc, diệc, bói cá hoặc cò trắng ven bờ. Việc bắt gặp từng loài cụ thể thay đổi theo từng thời điểm trong năm và điều kiện thời tiết.

Trong các chuyến khảo sát thực địa của FIT TOUR, trên các cọc gỗ nhô khỏi mặt nước hay cành cây rủ ven mép hồ, du khách thường dễ thấy các loài chim nước đậu phơi cánh hoặc rình mồi. Đôi khi, bạn cũng có thể bắt gặp kỳ đà hoa (water monitor) bơi lội sát mép đá hay đàn dơi quạ (flying foxes) treo mình trên những ngọn cây đại thụ ven hồ.

Một thắc mắc rất phổ biến của du khách: Hồ Kandy có phải là Di sản Thế giới riêng biệt được UNESCO công nhận không?

Câu trả lời chính xác: Hồ Kandy không phải là một Di sản Thế giới độc lập.

Danh hiệu Di sản Thế giới được UNESCO ghi danh vào năm 1988 cho toàn bộ quần thể mang tên Sacred City of Kandy (Thành phố Thiêng Kandy), trong đó hai hạt nhân quan trọng nhất là Chùa Xá Lợi Răng Phật và Cung điện Hoàng gia. Hồ Kandy đóng vai trò là cảnh quan mặt nước bao bọc và tôn vinh quần thể di sản này. Trong báo cáo giám sát bảo tồn năm 1999, các chuyên gia UNESCO/ICOMOS từng khuyến nghị chính phủ Sri Lanka mở rộng vùng lõi bảo vệ (core zone) bao gồm cả Hồ Kandy và rừng Udawattakele để quản lý toàn diện cảnh quan lịch sử cố đô.

Thời Điểm Lý Tưởng Nhất Trong Ngày

Để tránh nắng gắt và dòng xe cộ đông đúc giờ tan tầm, FIT TOUR khuyên bạn nên chọn 2 khung giờ đẹp nhất sau:

• Sáng sớm (06:30 – 08:30): Không khí mát rượi, mặt hồ tĩnh lặng trong làn sương sớm và đường phố chưa quá ồn ã, rất thích hợp để đi bộ thư giãn và ngắm chim nước.
• Cuối chiều (16:30 – 18:00): Nắng dịu dần, gió mát từ mặt hồ thổi lên và bạn có thể hòa cùng nhịp sống người dân Kandy đi dạo sau giờ làm. Vì Kandy nằm ở vùng thung lũng đồi núi nên thời tiết có thể đổi mưa dông bất chợt; bạn nên tham khảo trước thời điểm du lịch Sri Lanka đẹp nhất theo mùa và mang theo một chiếc ô gập nhỏ khi ra ngoài.

Có Nên Đi Dạo Hồ Kandy Vào Buổi Tối?

Khu vực bờ Bắc hồ (trước cổng Chùa Răng Phật) vào buổi tối được thắp đèn vàng ấm cúng, có nhiều Phật tử và du khách qua lại nên rất an toàn và lung linh.

Tuy nhiên, nếu đi dạo sau 20:00, bạn nên ưu tiên các đoạn đường sáng đèn quanh khu Chùa Răng; tránh đi bộ một mình ở những đoạn bờ phía Nam vắng người và ít ánh sáng công cộng.

Theo kinh nghiệm du lịch Sri Lanka tự túc từ FIT TOUR, cách khám phá Kandy tiện lợi nhất là lấy hồ nước làm trục định hướng trung tâm cho một ngày dạo phố:

🌿 Gợi Ý Tiếp Nối Hành Trình: Từ Hồ Kandy Lên Cao Nguyên Nuwara Eliya

Sau khi hoàn tất ngày dạo chơi quanh hồ nước cố đô, cung đường du lịch kinh điển của đảo quốc sẽ dẫn bạn theo chuyến tàu cao nguyên xanh lam tiến về thị trấn sương mù Nuwara Eliya ("Little England"). Tọa lạc ở độ cao gần 1.900 mét với khí hậu ôn đới mát lạnh quanh năm, Nuwara Eliya nối dài trải nghiệm yêu thiên nhiên của bạn bằng Công viên Victoria (Victoria Park) – một không gian bách thảo thuộc địa tuyệt mỹ với các loài hoa rực rỡ, hàng sồi cổ thụ và những thảm cỏ xanh mướt, là chặng dừng chân dạo mát thư thái tiếp theo không thể bỏ lỡ.

Hồ Kandy Có Phù Hợp Với Du Khách Lớn Tuổi?

So với các điểm tham quan phải leo trèo nhiều bậc thang đá như quần thể Đền Hang Dambulla hay Sigiriya, khu vực quanh Hồ Kandy nhìn chung bằng phẳng và dễ đi hơn rất nhiều.

Dù vậy, khi đi cùng người lớn tuổi hoặc trẻ nhỏ, bạn nên lưu ý:

• Vỉa hè ở một vài khúc cua phía bờ Nam hơi hẹp và sát làn xe chạy.
• Tránh đi vào giữa trưa vì thời tiết dễ oi bức; thời điểm đẹp nhất là sáng sớm hoặc sau 16:30 chiều.
• Không cần đi hết trọn vẹn 3,4 km vòng hồ; chỉ cần dạo bước 15-20 phút dọc đoạn đường rợp bóng mát trước Chùa Răng Phật và Thủy đình Ulpange là đã đủ cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp cố đô.

Nên Dành Bao Nhiêu Thời Gian Cho Hồ Kandy?

Dưới đây là bảng tra cứu nhanh toàn bộ thông số và đặc điểm trọng yếu của Hồ Kandy được FIT TOUR tổng hợp:

Hồ Kandy không phải là một thắng cảnh quá kỳ vĩ khiến bạn phải choáng ngợp ngay từ cái nhìn đầu tiên. Nhưng giữa một thành phố Kandy tấp nập xe cộ và dốc đứng, mặt hồ phẳng lặng rợp bóng những rặng cây cổ thụ này chính là điểm dừng chân dễ chịu nhất sau khi viếng Chùa Xá Lợi Răng Phật Kandy.

Cùng với thành cổ Anuradhapura hay 4 pho tượng Phật đá Gal Vihara (Polonnaruwa), Kandy lưu giữ dấu tích của vương triều độc lập cuối cùng trên đảo quốc. Sau mốc năm 1815, người Anh tiếp tục bổ sung thêm các công trình thuộc địa quanh hồ, tạo nên một diện mạo đa tầng lớp lịch sử độc đáo mà bạn có thể dễ dàng cảm nhận khi tản bộ ven bờ.

Chỉ cần dành ra 30 phút dạo bước ven hồ dưới những tán cây xanh mát, ngắm vài cánh chim nước rình mồi và hòa mình vào nhịp sống chậm rãi theo đúc kết từ hồ sơ khảo sát thực tế Sri Lanka của FIT TOUR, bạn sẽ thấy chuyến hành trình khám phá cố đô Kandy trở nên nhẹ nhàng, trọn vẹn và đáng nhớ hơn rất nhiều.