Pháo đài Punakha Dzong, Bhutan - Lịch sử Cung điện Đại Lạc

Khác với vách đá cheo leo của Tu viện Tiger's Nest hay sườn núi dốc đứng của Trongsa Dzong, Punakha Dzong nằm ở độ cao chỉ khoảng 1.200 m so với mực nước biển – thấp hơn gần một nửa so với thủ đô Thimphu (2.300 m) hay thung lũng Paro (2.200 m). Nhờ vị trí lòng chảo trũng này, thung lũng Punakha quanh năm đón nhận nền nhiệt ấm áp, cây cối xanh tươi và hoàn toàn tránh được những đợt băng tuyết buốt giá của mùa đông Himalaya.

Thuộc danh sách những con sông đẹp của Bhutan, dòng Pho Chhu bắt nguồn từ các hồ băng giá lạnh vùng Lunana xa xôi, còn Mo Chhu gom góp dòng chảy từ các đỉnh tuyết sơn Laya–Lingzhi. Hai dòng nước cuồn cuộn đổ về, ôm trọn lấy mỏm đất nơi pháo đài tọa lạc rồi hòa làm một, xuôi về phương nam dưới tên gọi Punatsang Chhu.

Trong ngôn ngữ Dzongkha bản địa, Pho có nghĩa là "sông Cha" và Mo là "sông Mẹ". Ngã ba hợp lưu của hai con sông không chỉ mang đậm nét thi vị về mặt cảnh quan, mà trong các thế kỷ giao tranh trung cổ, chính hai dòng nước xiết này đã trở thành phòng tuyến tự nhiên hiểm hóc, bảo bọc pháo đài và giúp quân dân Bhutan khống chế trọn vẹn mọi lối tiếp cận thung lũng.

Theo truyền thuyết Phật giáo địa phương, từ thế kỷ VIII, Đại sư Guru Rinpoche (Liên Hoa Sinh) từng tiên tri rằng một bậc trượng phu mang tên Namgyal sẽ xuất hiện và dựng lập pháo đài trên vùng đất có hình thế tựa như một chú voi đang nằm nghỉ.

Đến đầu thế kỷ XVII, lời tiên tri ấy ứng nghiệm khi Zhabdrung Ngawang Namgyal – vị lạt-ma dòng Drukpa Kagyu rời Tây Tạng sang Bhutan năm 1616 – đã chọn chính mỏm đất bồi giữa hai dòng sông để đặt nền móng xây dựng đại bản doanh.

Giai đoạn xây cất quy mô nhất diễn ra trong khoảng 1637–1638 dưới sự chỉ huy của kiến trúc sư trưởng truyền thống Zowe Palep. Tuân thủ nghiêm ngặt kỹ nghệ kiến trúc cổ truyền Bhutan, các bức tường thành được đắp bằng đá tảng và đất nện kiên cố, kết hợp cùng hệ vì kèo mộng gỗ ngoàm chặt vào nhau mà không cần dùng đến một chiếc đinh sắt nào. Sau khi hoàn thành, pháo đài được đặt tên là Pungthang Dechen Phodrang – nghĩa là Cung điện của Đại Lạc.

Về mặt phong cách, Punakha Dzong mang dáng dấp gợi nhớ tu viện Ralung ở Tây Tạng – cái nôi của tông phái Drukpa nơi Zhabdrung từng tu học trước khi vượt dãy Himalaya. Người dân địa phương lưu truyền giai thoại rằng kiến trúc sư Zowe Palep đã nằm mộng thấy toàn bộ cấu trúc tu viện trước ngày khởi công. Dù mang màu sắc huyền thoại, câu chuyện phản ánh lòng ngưỡng mộ sâu sắc của người dân Bhutan trước tài nghệ quy hoạch không gian tuyệt hảo của các bậc tiền nhân.

Sau khi khánh thành, Punakha Dzong lập tức trở thành đầu não của nhà nước Bhutan thống nhất. Đến năm 1680, Đại sư Gyalse Tenzin Rabgye tiếp tục cho mở rộng gian đại sảnh dukhang nhằm đáp ứng lượng tăng chúng ngày một đông đảo. Trải qua nhiều đợt tôn tạo tiếp nối, toàn bộ quần thể pháo đài ngày nay quy tụ tới 17 điện thờ và đền bái linh thiêng, dù phần lớn các gian nội cấm chỉ dành riêng cho chư tăng sớm tối hành trì.

Punakha Dzong mà du khách chiêm ngưỡng ngày nay không còn nguyên vẹn từng khối đá hay thanh gỗ của năm 1637. Suốt gần bốn thế kỷ tồn tại, pháo đài từng trải qua không ít biến cố chiến tranh, hỏa hoạn và những đợt thiên tai dữ dội từ rặng Himalaya.

Vào thế kỷ XVII, Punakha từng là chiến lũy sinh tử trong các cuộc xung đột vũ trang Bhutan–Tây Tạng. Dưới sự chỉ huy của Zhabdrung, các đạo quân địa phương đã kiên cường đẩy lui nhiều đợt xâm nhập để bảo vệ pháo đài cùng các thánh tích Phật giáo thiêng liêng.

Bên cạnh khói lửa chiến tranh, các thư tịch cổ ghi nhận ít nhất sáu trận đại hỏa hoạn từng thiêu rụi nhiều phần của pháo đài vào các năm 1780, 1789, 1802, 1831, 1849 và gần nhất là năm 1986. Trận đại động đất Assam năm 1897 cũng từng làm nứt vỡ tháp trung tâm Utse. Đến tháng 10/1994, một trận lũ quét vỡ hồ băng (GLOF) từ thượng nguồn sông Pho Chhu tiếp tục tràn qua thung lũng, làm hư hại khu vực đền phụ Dzongchhung bên ngoài. Sau mỗi lần tàn phá, triều đình và người dân Bhutan lại kiên trì trùng tu, gìn giữ diện mạo truyền thống của pháo đài qua từng thế hệ.

Trước khi Thimphu được chọn làm thủ đô hành chính vào năm 1955, Punakha từng là trung tâm quyền lực tối cao của xứ sở này suốt hơn ba thế kỷ. Mọi quyết sách định hình vận mệnh Bhutan và bảo vệ nền độc lập trước các cuộc bành trướng từ phương Bắc đều được thảo luận và ban hành từ chính nơi đây.

Kiến trúc của Punakha Dzong thể hiện rõ nét thể chế lưỡng quyền chhoesi nyi do Zhabdrung sáng lập: Đức Đại Tăng thống Je Khenpo lãnh đạo nhánh Phật giáo và tâm linh, còn vị Nhiếp chính Druk Desi điều hành việc triều chính thế tục. Mô hình quyền lực song hành này thể hiện ngay trong cách bố trí không gian: một nửa pháo đài là chốn nghị sự công đường, nửa còn lại là tu viện thanh tịnh dành cho tăng chúng sớm tối hành trì.

Bốn dấu mốc lịch sử quan trọng nhất từng diễn ra tại khuôn viên Punakha Dzong:

• • Khai sinh nền quân chủ (17/12/1907): Tại Punakha Dzong, ngài Ugyen Wangchuck được đại diện Tăng đoàn, quan lại và nhân dân nhất trí tôn phong làm vị Druk Gyalpo (Quốc vương) đầu tiên, mở ra triều đại Wangchuck thịnh trị đến tận ngày nay.
• • Ký Hiệp ước Punakha (1910): Bản hiệp ước lịch sử giữa Vua Ugyen Wangchuck và đại diện chính quyền Anh tại Ấn Độ. Phía Anh cam kết tôn trọng tuyệt đối nền độc lập, không can thiệp vào công việc nội trị của Bhutan, đổi lại Bhutan chấp thuận tham vấn Anh trong các quyết sách ngoại giao.
• • Kỳ họp Quốc hội đầu tiên (Mùa thu 1953): Dưới sự chủ trì của Quốc vương Jigme Dorji Wangchuck, Quốc hội lập pháp đầu tiên của Bhutan (Tshogdu) chính thức nhóm họp tại Punakha Dzong, đặt nền móng sơ khởi cho thể chế nhà nước hiện đại.
• • Hôn lễ Hoàng gia thế kỷ (13/10/2011): Đức Vua thứ năm Jigme Khesar Namgyel Wangchuck cùng Hoàng hậu Jetsun Pema đã cử hành lễ cưới hoàng gia theo nghi thức Phật giáo cổ truyền ngay tại sân trong pháo đài Punakha, thu hút sự chú ý của truyền thông toàn cầu.

Dù trung tâm hành chính đã chuyển về Thimphu, Punakha Dzong vẫn duy trì vị thế là nơi an cư mùa đông của Đức Đại Tăng thống Je Khenpo và Tăng đoàn Trung ương (Central Monastic Body – Pungthim Dratshang). Tên gọi Pungthim ghép từ Punakha và Thimphu, phản ánh chính nhịp luân chuyển theo mùa của Tăng đoàn Trung ương giữa hai trung tâm lịch sử này.

Theo tư liệu của The Treasury of Lives, Tăng đoàn rời Tashichho Dzong (Thimphu) về Punakha vào ngày đầu tháng thứ mười theo lịch âm Bhutan để an cư trong vùng thung lũng ấm áp, và trở lại Thimphu vào ngày đầu tháng thứ tư âm lịch năm sau. Nhờ nhịp luân chuyển này, Punakha Dzong chưa bao giờ biến thành một pháo đài bảo tàng nguội lạnh. Sự hiện diện đều đặn của hàng trăm tăng sĩ trẻ, tiếng tụng kinh trầm bổng và các nghi lễ thiêng liêng hàng ngày đã thổi hồn vào từng phiến đá suốt hàng trăm năm qua.

1. Thánh tích tự sinh Rangjung Kharsapani

Rangjung Kharsapani là pho tượng tự sinh của Đức Bồ Tát Quán Thế Âm (Avalokiteshvara), gắn liền với xá lợi đốt sống của Đại sư Tsangpa Gyare (vị khai sáng tông phái Drukpa thế kỷ XII). Đây được tôn xưng là bảo vật trấn quốc linh thiêng bậc nhất của vương quốc Bhutan.

Truyền tích kể lại rằng trong một cuộc vây hãm của quân Tây Tạng vào thế kỷ XVII, Zhabdrung đã dùng kế nghi binh ném một bọc vải giả thánh tích xuống dòng Mo Chhu cuồn cuộn sóng dữ. Quân giặc ngỡ bảo vật nghìn năm đã chìm sâu đáy nước nên nản lòng lui binh. Dù các tài liệu khảo cứu lịch sử hiện đại chỉ ra rằng hành động ấy thực chất là nghi thức phân phát phẩm vật cúng dường xuống sông, câu chuyện mưu lược của Zhabdrung vẫn được người dân truyền tụng qua nhiều thế hệ và trở thành tâm điểm của màn diễn xướng trong lễ hội Dromchoe ngày nay.

2. Gian điện Machey Lhakhang & Xá lợi Tertön Pema Lingpa

Nằm sâu bên trong pháo đài là Machey Lhakhang – gian điện thâm nghiêm lưu giữ Marchen (kim thân ướp thơm) của Đức Zhabdrung Ngawang Namgyal từ sau khi ngài viên tịch năm 1651. Được trùng tu năm 1995 với bảo tháp chứa di cốt luôn đóng kín, nơi đây là thánh địa bất khả xâm phạm: chỉ có Quốc vương đương triều, Đại Tăng thống Je Khenpo và hai vị cao tăng hộ trì đặc trách mới được phép bước chân vào bên trong làm lễ.

Cạnh đó, khu vực phía nam của pháo đài còn là nơi phụng thờ xá lợi của Tertön Pema Lingpa (1450–1521) – bậc Đại Khai Mật Tạng lỗi lạc của dòng Nyingma và là tổ tiên trực hệ của hoàng gia Wangchuck, góp phần biến Punakha thành một trong những thánh địa tôn nghiêm nhất toàn cõi Himalaya.

Punakha Dzong được tổ chức thành ba khoảng sân trong (Dochey) chính nối tiếp nhau theo trục bắc–nam:

1. Sân ngoài cùng (First Dochey – Hành chính)

Khu vực hành chính

Bước qua bậc thềm gỗ cổng chính, du khách đặt chân vào khoảng sân đầu tiên – khu vực làm việc của chính quyền huyện Punakha. Khoảng sân lát đá phiến rộng rãi này gây ấn tượng bởi tán cây bồ đề cổ thụ tỏa bóng mát rượi bên cạnh một bảo tháp chorten trắng thanh tịnh.

2. Sân giữa (Second Dochey – Tháp Utse)

Khu vực trung gian

Đi qua một cổng vòm hẹp là khoảng sân thứ hai, nơi sừng sững tòa tháp trung tâm Utse cao vút như một bức tường thành phân chia ranh giới giữa khu vực hành chính và tu viện. Bên trong tháp là nơi thờ các vị Hộ pháp và lưu giữ nhiều pháp khí cổ xưa.

3. Sân trong cùng (Third Dochey – Thánh địa tôn giáo)

Khu vực tôn nghiêm

Sân thứ ba nằm sâu nhất về phía nam, là trái tim tâm linh của toàn bộ pháo đài. Nơi đây mở ra đại chánh điện Grand Kuenrey và lối vào điện cấm Machey Lhakhang, tĩnh mịch và tách biệt hẳn với nhịp sống hành chính bên ngoài.

Cấu trúc Shabkhor, tháp Utse và ngôn ngữ kiến trúc theo chuẩn UNESCO

Kiến trúc dzong tạo nên một sự đối lập thị giác đầy mê hoặc: nhìn từ xa, tường đá dốc thoai thoải quét vôi trắng toát lên vẻ uy nghiêm của một chiến lũy bất khả xâm phạm; nhưng khi bước qua cánh cửa gỗ dày để vào bên trong, du khách sẽ lập tức ngỡ ngàng trước những dãy hành lang gỗ (shabkhor) rực rỡ sắc màu, lộng lẫy hoa văn thếp vàng và những đường chạm khắc rồng mây tinh xảo.

Toàn bộ quần thể pháo đài trải dài khoảng 180 m và rộng chừng 72 m. Chiếc cầu thang gỗ dốc đứng dẫn thẳng vào cổng thành vốn là một thiết kế quân sự hiểm hóc: khi có biến loạn, người bên trong có thể kéo ngược nhịp thang lên để cô lập hoàn toàn pháo đài trước các đợt công thành của kẻ thù.

Đại điện Grand Kuenrey và nghệ thuật bích họa

Tại cực nam của sân thứ ba là Grand Kuenrey – đại sảnh đường nơi các nhà sư tụng kinh mỗi ngày. Người bản địa quen gọi đây là "Hội trường Trăm Cột", nhưng thực tế công trình được nâng đỡ bởi 54 thân gỗ đồ sộ vươn thẳng lên trần nhà chạm trổ rực rỡ.

Tại bệ thờ trung tâm, ba pho tượng Phật mạ vàng khổng lồ từ thế kỷ XVIII tỏa ánh hào quang uy nghiêm: ở giữa là Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, bên phải là Đại sư Guru Rinpoche và bên trái là Zhabdrung Ngawang Namgyal.

Khắp bốn bức tường xung quanh là những bức bích họa cổ vẽ tỉ mỉ 12 giai đoạn trong cuộc đời Đức Phật, được thực hiện từ thời vị Nhiếp chính Druk Desi thứ hai. Ngay ngoài hành lang dẫn vào điện, du khách có thể dừng chân chiêm bái bức bích họa Bhavachakra (Bánh xe Luân hồi) với những biểu tượng sinh động về quy luật nhân quả và sáu nẻo luân hồi trong giáo lý Phật giáo.

Để bước vào Punakha Dzong, du khách đi bộ qua Punakha Bazam – cây cầu gỗ có mái che truyền thống bắc qua dòng Mo Chhu.

Cây cầu bazam nguyên bản từ thế kỷ XVII từng bị một trận lũ lớn cuốn trôi vào năm 1958. Suốt gần nửa thế kỷ sau đó, người dân địa phương và tăng chúng chỉ có thể qua sông bằng một cây cầu dây cáp tạm bợ chòng chành.

Đến năm 2008, chính quyền Bhutan phối hợp cùng tổ chức phi chính phủ Pro Bhutan (Đức) và các kỹ sư cầu đường Thụy Sĩ phục dựng lại cây cầu gỗ có mái che, chính thức khánh thành vào ngày 10/5/2008.

Nhìn từ bên ngoài, cây cầu mang trọn vẹn dáng dấp của kiến trúc bazam truyền thống với vì kèo gỗ chạm trổ và mái che dốc rợp bóng mát. Nhưng ẩn sâu bên trong các thanh xà gỗ là hệ thống dầm thép chịu lực hiện đại, giúp cầu vượt nhịp tự do tới 55 mét qua dòng Mo Chhu mà không cần trụ giữa dưới lòng sông, vừa đảm bảo an toàn vừa tôn trọng vẻ đẹp nguyên sơ của cảnh quan di sản.

Tản bộ qua nhịp cầu gỗ rợp bóng mát này, du khách như bước qua một lằn ranh kỳ diệu: để lại sau lưng nhịp sống đời thường của thung lũng để bước vào không gian thâm nghiêm, tịch mịch của chốn thiền môn.

Trong bức tranh văn hóa rực rỡ của các lễ hội Bhutan, cứ độ tháng 2 hoặc tháng 3 hàng năm, thung lũng Punakha lại rộn rã bước vào chuỗi ngày hội lớn nhất trong năm kéo dài suốt sáu ngày: ba ngày đầu dành cho đại lễ Punakha Dromchoe, ba ngày tiếp theo là Punakha Tshechu. Số liệu từ Đài Truyền hình Quốc gia Bhutan (BBS) ghi nhận mùa lễ hội đầu năm 2026 đã thu hút hơn 3.300 du khách quốc tế đổ về tham dự – con số kỷ lục gấp ba lần năm trước.

Punakha Dromchoe – Tái hiện lịch sử chiến binh Pazap

Điểm đặc sắc nhất của Punakha Dromchoe là màn diễn xướng tái hiện cuộc chiến vệ quốc hào hùng thế kỷ XVII. Hàng chục người đàn ông địa phương hóa trang thành các chiến binh Pazap cổ xưa, khoác áo gấm thêu rực rỡ, đầu đội mũ sắt, tay cầm kiếm gỗ, hò reo diễu hành qua các khoảng sân pháo đài rồi ùa xuống bờ sông Mo Chhu để tái hiện khoảnh khắc đánh lui quân xâm lược Tây Tạng.

Punakha Tshechu & Nghi lễ Khai mở Thongdrol

Tiếp nối Dromchoe, ba ngày lễ hội Punakha Tshechu ngập tràn âm nhạc truyền thống và những điệu múa mặt nạ Cham huyền bí của các tăng sĩ nhằm tưởng niệm công đức của Đức Zhabdrung Ngawang Namgyal. Vào ngày cuối cùng của lễ hội, trước khi bình minh ló rạng, bức đại thangka thêu lụa khổng lồ Punakha Thongdrol được trịnh trọng rước ra và khai mở phủ kín một mảng tường thành pháo đài.

Trong tâm thức của người dân xứ Rồng Sấm, chỉ cần một lần trong đời được chiêm ngưỡng bức thêu thiêng thongdrol ("giải thoát qua cái nhìn") cũng đủ gieo hạt giống thiện lành và gột rửa mọi muộn phiền nơi tâm can.

Bên cạnh cẩm nang kinh nghiệm du lịch Bhutan toàn diện, để chuyến tham quan Punakha Dzong diễn ra trọn vẹn, thuận lợi và tôn trọng không gian thiêng liêng của tu viện, du khách nên lưu ý các hướng dẫn thực tế sau:

• • Thời lượng tham quan: Nếu chỉ dạo quanh các gian thờ chính, bạn sẽ mất khoảng 1 đến 1,5 giờ. Tuy nhiên, FIT TOUR khuyên bạn nên dành trọn vẹn từ 1,5 đến 2 giờ: thong thả tản bộ qua nhịp cầu Bazam, ngắm nhìn ngã ba sông từ nhiều góc độ, chiêm ngưỡng các bức bích họa cổ và lắng nghe tường tận những câu chuyện lịch sử hào hùng từ hướng dẫn viên.
• • Lưu ý di chuyển & Vận động: Toàn bộ tuyến tham quan bên trong pháo đài đều có các bậc thềm đá và cầu thang gỗ khá dốc đứng, không có đường dốc dành cho xe lăn (step-free). Du khách lớn tuổi hoặc có vấn đề về khớp gối nên mang giày thể thao êm chân và báo trước với hướng dẫn viên để được bố trí nhịp di chuyển thong dong, chậm rãi.
• • Hướng dẫn viên bản địa (Quy định bắt buộc): Theo luật du lịch hiện hành của Vương quốc Bhutan, du khách quốc tế bắt buộc phải có hướng dẫn viên địa phương được cấp chứng chỉ đi cùng khi vào thăm các dzong và di tích tôn giáo. Hướng dẫn viên không chỉ lo chu toàn thủ tục vào cửa mà còn hỗ trợ du khách ứng xử đúng mực theo phong tục truyền thống xứ Rồng Sấm.
• • Vé tham quan & Hệ thống vé điện tử (Cập nhật 2026): Theo công bố mới nhất từ Cục Du lịch Bhutan, mức phí tham quan Punakha Dzong dành cho khách quốc tế đã được điều chỉnh xuống còn Nu.500/người lớn (giảm một nửa so với mức Nu.1.000 trước đây). Khách dưới 18 tuổi được giảm 50%, và trẻ nhỏ từ 5 tuổi trở xuống được hoàn toàn miễn phí. Vé hiện được quản lý qua Hệ thống Bán vé Di tích Quốc gia (National Monument Ticketing System) và quét mã QR nhanh chóng tại cổng. (Lưu ý: Với các hành trình trọn gói của FIT TOUR, toàn bộ chi phí vé và thủ tục đã được lo chu đáo theo lịch trình).
• • Quy chuẩn trang phục: Vì đây là chốn thờ tự tôn nghiêm và cơ quan hành chính hoàng gia, du khách cần ăn mặc kín đáo: áo dài tay có cổ, quần dài hoặc váy dài qua gối; tránh tuyệt đối áo sát nách, quần lửng hay váy ngắn. Nhiều du khách của FIT TOUR cũng rất hào hứng khi thuê trang phục truyền thống Gho (cho nam) và Kira (cho nữ) để hòa mình vào không gian cổ kính và lưu lại những khung hình kỷ niệm đáng nhớ (bạn có thể chiêm ngưỡng thêm tại bộ ảnh gallery ảnh Bhutan).
• • Quy định giày dép & Mũ nón: Khi bước chân vào các gian điện thờ linh thiêng, du khách cần bỏ mũ nón và tháo giày dép đặt bên ngoài. Bạn nên chuẩn bị sẵn những đôi tất dày sạch sẽ để vừa giữ ấm chân trên sàn đá mát lạnh, vừa di chuyển êm ái, lịch sự.
• • Quy định chụp ảnh & Quay phim: Bạn có thể thoải mái ghi lại những khoảnh khắc tuyệt đẹp tại các khu vực ngoài trời, trên cầu Bazam và trong cả 3 khoảng sân rộng. Tuy nhiên, khi bước vào bên trong các gian điện thờ (đặc biệt là đại sảnh Grand Kuenrey), máy ảnh và điện thoại phải tuyệt đối cất vào túi xách nhằm tôn trọng không gian hành trì thanh tịnh của tăng chúng.
• • Mùa đẹp nhất & Mẹo mặc đồ nhiều lớp: Mùa xuân (tháng 3 đến tháng 5) là dịp hoa phượng tím Jacaranda nở rộ quanh chân tường thành trắng, còn mùa thu (tháng 9 đến tháng 11) mang lại bầu trời trong xanh màu ngọc bích và nắng vàng rực rỡ. Do thung lũng Punakha ấm hơn nhiều so với Paro hay Thimphu, bạn nên phối trang phục nhiều lớp (layering): sáng sớm qua đèo Dochula trời có thể rét buốt cần áo khoác ấm, nhưng khi xuống đến thung lũng vào giữa trưa có thể tháo bớt lớp ngoài để dạo bước thoải mái.

Sau gần bốn trăm năm, Punakha Dzong vẫn vẹn nguyên vị thế là trái tim tâm linh của vương quốc rồng sấm. Nơi đây không chỉ giữ lại những mảng tường đá phủ rêu hay cây cầu gỗ nối hai bờ sông Cha – sông Mẹ, mà quan trọng hơn, vẫn duy trì một dòng chảy tu tập và đời sống tín ngưỡng chưa từng đứt đoạn.

Nếu muốn tìm một nơi để cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp vừa uy nghiêm của lịch sử, vừa an yên của Phật giáo Kim Cương Thừa, thung lũng Punakha chính là điểm đến không thể bỏ lỡ. Dành một buổi chiều thong thả bước qua cầu Bazam, lắng nghe tiếng chuông mõ vọng ra từ đại điện Kuenrey giữa ráng chiều bảng lảng, bạn sẽ hiểu vì sao người Bhutan luôn xem đây là "Cung điện của Đại Lạc".

Trong hành trình tour Bhutan 5N4Đ, FIT TOUR luôn dành trọn thời gian để du khách chiêm ngưỡng pháo đài theo chiều sâu văn hóa bản địa, tránh xa sự vội vã của các tour du lịch đại trà.