Khám phá các lễ hội Trung Quốc độc đáo và đáng trải nghiệm

1.Tết Nguyên đán – 春节

春节 (Chūnjié) là lễ hội quan trọng nhất trong năm của Trung Quốc và cũng là thời điểm tạo nên một trong những làn sóng di chuyển lớn nhất thế giới, gọi là Xuân Vận. Trước Tết, gia đình dọn nhà, trang trí câu đối đỏ, chuẩn bị thực phẩm và trở về quê để đón bữa cơm đoàn viên 年夜饭.

2.Lễ hội Đèn lồng – 元宵节

元宵节 (Yuánxiāo Jié) diễn ra vào ngày 15 tháng Giêng âm lịch. Nếu Tết Nguyên đán thiên về gia đình, Nguyên Tiêu lại đưa lễ hội ra không gian công cộng với hội đèn lồng, đoán câu đố và các chương trình nghệ thuật.

3.Tết Thanh Minh – 清明节

清明节 (Qīngmíng Jié) đặc biệt vì nó vừa là một trong 24 tiết khí, vừa là một lễ hội truyền thống. Hoạt động nổi bật nhất là 扫墓 – tảo mộ, nhưng cũng không thể thiếu 踏青 – đạp thanh, tức ra ngoài thưởng ngoạn mùa xuân.

4.Tết Đoan Ngọ – 端午节

端午节 (Duānwǔ Jié) diễn ra vào mùng 5 tháng 5 âm lịch. Lễ hội không chỉ gắn với Khuất Nguyên, bánh Zongzi và đua thuyền rồng, mà còn là nỗ lực cổ xưa để tránh độc, phòng bệnh và cầu bình an vào đầu mùa hè.

5.Thất Tịch – 七夕节

七夕节 (Qīxī Jié) diễn ra vào ngày 7 tháng 7 âm lịch, gắn liền với câu chuyện tình yêu nổi tiếng của Ngưu Lang – Chức Nữ. Vì vậy, ngày lễ này ngày nay thường được ví như “Valentine của Trung Quốc”.

Tuy nhiên, Thất Tịch vốn không chỉ dành cho chuyện tình yêu. Tên gọi 乞巧节 (Khất Xảo tiết) cho thấy lễ hội từng gắn với mong ước về sự khéo léo, tài năng, nữ công và một cuộc hôn nhân tốt đẹp. Một số phong tục truyền thống như xỏ kim cầu khéo, làm đồ thủ công hay các hoạt động Khất Xảo vẫn được phục dựng tại nhiều địa phương.

Ngày nay, Thất Tịch vừa mang màu sắc tình yêu hiện đại, vừa lưu giữ những dấu ấn văn hóa truyền thống, tạo nên một trong những lễ hội lãng mạn và giàu câu chuyện nhất của Trung Quốc.

6.Tết Trung thu – 中秋节

中秋节 (Zhōngqiū Jié) diễn ra vào ngày 15 tháng 8 âm lịch và nổi bật với hình ảnh trăng tròn, đoàn viên và chiếc bánh Trung thu. Tuy nhiên, lịch sử lễ hội và các phong tục địa phương thì sâu sắc và đa dạng hơn rất nhiều.

7.Trung Nguyên – 中元节

中元节 (Zhōngyuán Jié) diễn ra vào ngày 15 tháng 7 âm lịch và là một lễ hội có nhiều lớp tín ngưỡng đan xen.

Trong văn hóa Trung Quốc, Trung Nguyên có sự giao thoa giữa Đạo giáo, Phật giáo và tín ngưỡng dân gian. Đạo giáo gọi đây là Trung Nguyên, gắn với Địa Quan; Phật giáo có 盂兰盆节 – Vu Lan Bồn; trong dân gian lại phổ biến những phong tục tưởng niệm tổ tiên và người đã khuất.

Tùy từng địa phương, người dân có thể thực hiện các nghi lễ cúng tế, thả đèn nước hoặc tham gia những hoạt động cộng đồng. Tại Hong Kong, 潮人盂兰胜会 của cộng đồng Triều Châu cũng được công nhận là Di sản Văn hóa Phi vật thể cấp quốc gia.

Vì vậy, Trung Nguyên không hoàn toàn giống khái niệm “tháng cô hồn” quen thuộc ở Việt Nam. Ngay trong tiếng Trung, 中元节, 盂兰盆节 và 七月半 cũng có phạm vi và cách sử dụng khác nhau tùy bối cảnh.

8.Trùng Cửu – 重阳节

重阳节 (Chóngyáng Jié) diễn ra vào ngày 9 tháng 9 âm lịch. Theo quan niệm truyền thống, số 9 thuộc về dương, nên hai số 9 gặp nhau tạo thành 重阳 – Trùng Dương.

Những phong tục quen thuộc nhất của ngày này gồm 登高 – leo núi, 赏菊 – thưởng hoa cúc, 插茱萸 – cài thù du, uống rượu hoa cúc và ăn bánh Trùng Cửu. Xưa kia, đây còn là dịp cầu bình an, tránh tai họa và mong trường thọ.

Ngày nay, Trùng Cửu còn gắn với 老年节 – Ngày Người cao tuổi, vì vậy lễ hội mang thêm ý nghĩa kính lão, thăm hỏi và chăm sóc người cao tuổi.

Từ một ngày lễ gắn với mùa thu và những quan niệm dân gian, Trùng Cửu đã trở thành một dịp nhắc nhớ về giá trị của tuổi già và tình cảm gia đình.

9.Đông Chí – 冬至

冬至 (Dōngzhì) vừa là một trong 24 tiết khí, vừa có đời sống lễ tục lâu đời ở Trung Quốc.

Trong xã hội truyền thống, Đông Chí từng có địa vị đặc biệt quan trọng, được gọi là “Á Tuế” (亚岁). Câu “冬至大如年” – Đông Chí lớn như Tết cũng phần nào cho thấy vị trí của ngày này trong văn hóa cổ.

Ngày nay, Đông Chí thường được cảm nhận rõ nhất qua ẩm thực và sự sum họp gia đình. Miền Bắc phổ biến sủi cảo, trong khi nhiều vùng miền Nam ăn tangyuan; bên cạnh đó còn có những món đặc trưng riêng của từng địa phương.

Đông Chí vì thế không chỉ đánh dấu một thời điểm quan trọng trong chu kỳ thiên nhiên, mà còn là một ngày để gia đình quây quần quanh những món ăn mang đậm dấu ấn vùng miền.

10.Lễ Lạp Bát – 腊八节

腊八节 (Làbā Jié) diễn ra vào ngày 8 tháng Chạp âm lịch, thường được xem như một trong những dấu mốc mở đầu cho mùa Tết.

Biểu tượng quen thuộc nhất của ngày này là 腊八粥 – cháo Lạp Bát, được nấu từ nhiều loại gạo, đậu, hạt và trái cây khô. Mỗi vùng có cách kết hợp nguyên liệu khác nhau, nhưng nhìn chung đều gắn với mong ước về một năm mới đủ đầy.

Nguồn gốc Lạp Bát liên quan đến những nghi lễ cuối năm 腊祭 trong xã hội cổ đại, sau đó tiếp tục giao thoa với Phật giáo và truyền thống kỷ niệm Phật thành đạo. Từ thời Tống, tục ăn cháo Lạp Bát ngày càng phổ biến.

Đặc biệt, phong tục Lạp Bát ở Hàng Châu gắn với truyền thống nấu và phát cháo tại Linh Ẩn Tự đã được đưa vào Danh mục Di sản Văn hóa Phi vật thể Quốc gia.

Với người thích khám phá văn hóa ẩm thực, Lạp Bát là một điểm khởi đầu thú vị để cảm nhận mùa Tết Trung Quốc bắt đầu từ rất lâu trước đêm Giao thừa.

Một trong những điều dễ bị bỏ qua khi nói về lễ hội Trung Quốc là văn hóa của các dân tộc thiểu số.

Trung Quốc không chỉ có những lễ hội phổ biến của người Hán. Nhiều cộng đồng dân tộc vẫn duy trì những lễ hội có màu sắc rất riêng, và đây thường là những sự kiện hấp dẫn nhất đối với du khách thích trải nghiệm văn hóa.

11.Lễ hội Chị Em người Miêu – 苗族姊妹节

Tại Đài Giang, Quý Châu, cộng đồng người Miêu tổ chức 苗族姊妹节 (Miao Sisters’ Festival), thường vào khoảng ngày 15–17 tháng 3 âm lịch. Đây là một trong những lễ hội đặc sắc nhất của người Miêu, kết hợp giao lưu cộng đồng, tình cảm nam nữ và nhiều giá trị văn hóa truyền thống.

Điểm nổi bật của lễ hội là 姊妹饭 – cơm chị em, những phần cơm nếp nhiều màu sắc được các cô gái chuẩn bị để trao cho người mình muốn gửi gắm tình cảm. Bên cạnh đó là hát đối, nhảy trống, giao lưu nam nữ cùng những màn trình diễn trang phục và trang sức bạc đặc trưng.

Lễ hội được đưa vào Danh mục Di sản Văn hóa Phi vật thể Quốc gia của Trung Quốc năm 2006. Không chỉ là dịp vui hội, đây còn là không gian để cộng đồng người Miêu gìn giữ âm nhạc, nghề thủ công, trang phục và những phong tục được truyền qua nhiều thế hệ.

Nếu muốn khám phá văn hóa dân tộc ngay trong không gian cộng đồng bản địa, Đài Giang là một điểm đến rất đáng cân nhắc.

12.Lễ hội Té Nước của người Dai – 傣族泼水节

Với người Dai ở Tây Song Bản Nạp và Đức Hoành, Vân Nam, 泼水节 – Lễ hội Té nước là dịp đón năm mới quan trọng, thường được tổ chức trong không khí sôi động kéo dài nhiều ngày.

Tên gọi khiến người ta nhớ ngay đến những màn té nước vui nhộn, nhưng lễ hội còn có nhiều nghi thức và hoạt động văn hóa như tắm Phật, đua thuyền, múa Khổng tước, hội chợ và các chương trình dân gian. Nước trong lễ hội không chỉ để vui chơi mà còn gắn với những lời chúc may mắn, thanh tẩy và khởi đầu thuận lợi.

Lễ hội có mối liên hệ sâu sắc với văn hóa và Phật giáo Nam truyền của người Dai, đồng thời đã trở thành một trong những sự kiện văn hóa – du lịch nổi bật nhất ở Vân Nam. Riêng năm 2026, Tây Song Bản Nạp ghi nhận khoảng 2,38 triệu lượt khách trong 5 ngày lễ hội.

Nếu muốn trải nghiệm một lễ hội mà người dân và du khách cùng hòa vào không khí chung, đây là một trong những lựa chọn sống động nhất Trung Quốc.

13.Lễ hội Đuốc người Yi – 彝族火把节

火把节 – Lễ hội Đuốc là lễ hội truyền thống quan trọng của người Yi, phổ biến tại Vân Nam, Tứ Xuyên và một số khu vực Quý Châu. Tại Sở Hùng và Lương Sơn, lễ hội thường được tổ chức sôi động vào khoảng ngày 24 tháng 6 âm lịch.

Khi màn đêm buông xuống, những ngọn đuốc lớn được thắp sáng, người dân tập trung ca hát, nhảy múa và tham gia các hoạt động cộng đồng. Tùy địa phương, lễ hội còn có đua ngựa, đấu vật, bắn cung, kéo co, chợ phiên và trình diễn trang phục truyền thống.

Lửa vừa là trung tâm của lễ hội, vừa gắn với những quan niệm dân gian về xua điều không may, bảo vệ mùa màng và cầu mong cuộc sống thuận lợi.

Điều hấp dẫn nhất của Lễ hội Đuốc không chỉ nằm ở những ngọn lửa rực sáng, mà ở cảm giác cả cộng đồng cùng tham gia vào một đêm hội mang đậm bản sắc của chính mình.

14.Shoton – 雪顿节: Lễ hội sữa chua của Tây Tạng

雪顿节 (Shoton Festival) là một trong những lễ hội nổi tiếng nhất tại Tây Tạng, đặc biệt ở Lhasa. Tên gọi thường được hiểu là “tiệc sữa chua”, gắn với phong tục người dân chuẩn bị sữa chua để đón các nhà sư sau thời gian tu hành mùa hè.

Tuy nhiên, Shoton ngày nay không chỉ xoay quanh ẩm thực. Lễ hội nổi bật với 晒佛 – triển Phật, các chương trình Tạng kịch, hội vui và nhiều hoạt động văn hóa cộng đồng.

Nếu Tết Nguyên đán đặc trưng bởi bữa cơm đoàn viên hay Đoan Ngọ gắn với những con thuyền rồng, thì Shoton lại mang đến một không gian rất khác: cao nguyên Tây Tạng, Phật giáo Tây Tạng và nghệ thuật truyền thống cùng hiện diện trong một mùa lễ hội.

Đây là lựa chọn đáng chú ý dành cho những ai muốn khám phá Tây Tạng từ góc nhìn văn hóa thay vì chỉ tập trung vào cảnh quan.

15.Tín ngưỡng và Lễ hội Mazu – 妈祖

Khác với phần lớn các lễ hội trong danh sách, 妈祖 (Mazu) trước hết là một hệ thống tín ngưỡng gắn với các cộng đồng ven biển Trung Quốc. Trung tâm quan trọng nhất là đảo Meizhou, Phúc Kiến, nơi Mazu được tôn kính như vị thần bảo hộ người đi biển.

Các lễ hội và nghi lễ Mazu có thể bao gồm tế lễ, rước kiệu, hành hương, âm nhạc nghi lễ và những màn biểu diễn dân gian. Một số sự kiện lớn thu hút đông đảo cộng đồng tín đồ từ nhiều nơi tìm về.

Tín ngưỡng Mazu được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản Văn hóa Phi vật thể Đại diện của Nhân loại năm 2009, cho thấy sức ảnh hưởng vượt xa phạm vi một địa phương.

Điều thú vị ở Mazu là phía sau những nghi lễ tôn giáo còn là câu chuyện về văn hóa biển, những cộng đồng ven duyên hải và mạng lưới giao thương của người Hoa.

16.Tam Nguyệt Tam – 三月三

三月三 (Sān Yuè Sān) – Tam Nguyệt Tam là một ngày lễ rất đặc biệt bởi mỗi cộng đồng lại có cách đón riêng. Nhiều phong tục liên quan đến ngày này có nguồn gốc từ 上巳节 (Thượng Tị), một lễ hội mùa xuân cổ từng gắn với các hoạt động bên sông và phong tục cầu bình an.

Ngày nay, Tam Nguyệt Tam nổi bật nhất ở Quảng Tây, nơi cộng đồng người Tráng tổ chức các hoạt động như hát đối, lễ tổ tiên, hội cộng đồng và giao lưu nam nữ. Những phiên bản khác cũng được duy trì ở các cộng đồng Lê, Dao, Đồng, Miêu...

Điều thú vị của Tam Nguyệt Tam nằm ở chỗ một ngày lễ có thể mang nhiều diện mạo khác nhau khi đi qua từng cộng đồng, từ lễ nghi truyền thống đến những ngày hội văn hóa sôi động.

17.Hoa Triều – Lễ hội hoa mùa xuân

花朝节 (Huāzhāo Jié) – Hoa Triều là lễ hội truyền thống gắn với mùa xuân, hoa và hình tượng Hoa thần. Ngày tổ chức không hoàn toàn giống nhau giữa các địa phương, thường rơi vào khoảng tháng 2 âm lịch.

Trong những ngày hội, người dân có thể tham gia ngắm hoa, đạp thanh, thưởng ngoạn cảnh xuân, trang trí hoa và các hoạt động văn hóa truyền thống. Một số địa phương hiện nay còn kết hợp Hoa Triều với Hán phục, thủ công và các chương trình trải nghiệm cổ phong, tạo nên không gian đặc biệt hấp dẫn với những người yêu văn hóa truyền thống.

Nếu muốn tìm một lễ hội mang màu sắc mùa xuân, hoa và không gian cổ phong, Hoa Triều là một cái tên khá thú vị để khám phá.

Nếu chỉ nhìn vào những cái tên quen thuộc, bạn có thể nghĩ lễ hội Trung Quốc chỉ xoay quanh Tết Nguyên đán, Thanh Minh, Đoan Ngọ, Trung thu hay Nguyên Tiêu.

Nhưng đi sâu hơn, mỗi mùa trong năm lại mở ra một câu chuyện khác.

Lạp Bát báo hiệu những ngày Tết đang đến. Thanh Minh gắn với ký ức gia đình và những chuyến đạp thanh đầu xuân. Thất Tịch kể chuyện tình yêu qua truyền thống Khất Xảo. Trung Nguyên phản ánh sự giao thoa giữa Đạo giáo, Phật giáo và tín ngưỡng dân gian. Trùng Cửu từ những phong tục cầu trường thọ nay còn trở thành dịp kính lão.

Và bên ngoài những ngày lễ phổ biến ấy là một Trung Quốc nhiều màu sắc hơn với lễ hội Chị Em của người Miêu, lễ hội Té nước của người Dai, Lễ hội Đuốc của người Yi, Shoton hay các lễ hội Mazu.

Chính sự khác biệt giữa từng vùng và từng cộng đồng đã tạo nên một bức tranh lễ hội phong phú, nơi một đất nước có thể có rất nhiều cách để đón cùng một mùa trong năm.

Muốn trải nghiệm một lễ hội thật sự, địa phương có truyền thống lâu đời thường quan trọng hơn tên tuổi của thành phố.

Thay vì chọn điểm đến trước, hãy bắt đầu từ trải nghiệm bạn muốn tìm:

• Không khí Tết và văn hóa đoàn viên: Tết Nguyên đán
• Đèn lồng, phố đêm và hội Xuân: Nguyên Tiêu
• Mùa xuân, tảo mộ và đạp thanh: Thanh Minh
• Thuyền rồng và văn hóa sông nước: Đoan Ngọ, đặc biệt tại những vùng có truyền thống đua thuyền
• Tình yêu và Khất Xảo: Thất Tịch
• Trăng tròn và không khí đoàn viên: Trung thu

Nếu muốn khám phá lễ hội gắn với văn hóa địa phương, bạn có thể tham khảo:

• Văn hóa Miêu và trang phục bạc: Đài Giang, Quý Châu
• Té nước và văn hóa Dai: Tây Song Bản Nạp, Vân Nam
• Đêm lửa và văn hóa Yi: Sở Hùng hoặc Lương Sơn
• Tạng kịch và văn hóa Tây Tạng: Shoton ở Lhasa
• Tín ngưỡng biển và hành hương: Mazu ở Phúc Kiến
• Hoa và không gian cổ phong: Hoa Triều

Điều quan trọng là đi đúng nơi có truyền thống mạnh và đúng thời điểm lễ hội thực sự diễn ra, thay vì chỉ chọn một thành phố nổi tiếng rồi mới tìm hoạt động.

Đây là điểm du khách rất dễ nhầm khi lên kế hoạch.

Một lễ hội có thể là ngày nghỉ chính thức trên toàn quốc, nhưng cũng có thể chỉ là một ngày lễ truyền thống, một lễ hội địa phương hoặc chuỗi hoạt động văn hóa của một cộng đồng.

Ngay cả những lễ hội quen thuộc cũng không đồng nghĩa thành phố nào cũng tổ chức giống nhau. Có nơi tập trung vào nghi lễ, có nơi nổi bật với hội chợ và biểu diễn, trong khi một số địa phương chỉ duy trì phong tục trong phạm vi gia đình hoặc cộng đồng.

Vì vậy, nếu xây hành trình theo lễ hội, đừng chỉ kiểm tra ngày diễn ra trên lịch âm. Hãy kiểm tra thêm:

• Địa điểm tổ chức
• Chương trình của năm đó
• Giờ hoạt động
• Quy định về vé
• Phương tiện di chuyển
• Tình trạng đông đúc và chỗ lưu trú

Một ngày lễ chỉ cho bạn biết khi nào nên đến.

Thông tin của địa phương mới cho bạn biết đến đó sẽ có gì để trải nghiệm.

Một lễ hội lâu đời không có nghĩa mọi nghi thức vẫn được giữ nguyên. Theo thời gian, có phong tục mai một, có nghi lễ được phục dựng và cũng có hoạt động mới dành cho du khách.

Điều đó không nhất thiết làm mất đi giá trị truyền thống. Ngược lại, khả năng thích nghi đôi khi giúp lễ hội tiếp tục tồn tại trong đời sống hiện đại.

Khi tham gia một lễ hội ở Trung Quốc, bạn nên để ý đâu là phong tục lâu đời, đâu là nghi thức vẫn được cộng đồng duy trì và đâu là hoạt động mới được bổ sung.

Không thể hiểu một đất nước rộng lớn như Trung Quốc chỉ qua vài thành phố, danh thắng hay món ăn. Đôi khi, bạn nên bắt đầu từ những điều nhỏ hơn.

Đó có thể là bát cháo Lạp Bát báo hiệu mùa Tết, ngôi mộ được dọn sạch vào Thanh Minh hay những con thuyền rồng lao đi giữa tiếng trống dồn dập.

Đó cũng có thể là trang phục bạc của người Miêu, đêm hội đuốc Yi, màn triển Phật trên cao nguyên Tây Tạng hay đoàn rước Mazu ở vùng biển Phúc Kiến.

Đằng sau mỗi lễ hội là câu chuyện về gia đình, mùa vụ, tình yêu, niềm tin và cộng đồng. Mỗi vùng đất lại có một cách riêng để gìn giữ và kể lại những câu chuyện ấy.

Đó là điều thú vị khi du lịch theo mùa lễ hội. Bạn không chỉ đến để xem một chương trình, mà còn được nhìn thấy cách một cộng đồng kể câu chuyện về chính mình.